Steiger 1912

De koepel van de Sint-Dominicuskerk of Steigerse Kerk aan het Steiger, 1912.

steiger 1912

Vrij naar Leo de Jong o.p.: De eerste Dominicanen bezochten Rotterdam in de veertiende eeuw toen zij vanuit de kloosters van Utrecht, Zierikzee en Haarlem kwamen bedelen en prediken. Vanaf 1404 verbleven ze in een huis met een kapel in de Lombardstraat om in 1449 hun eerste convent binnen de stadsmuren aan de oostzijde van de Hoogstraat te betrekken

In 1572 werd Rotterdam door de geuzensoldaten gedwongen om de kant van de opstandelingen tegen Spanje en tegen de rooms katholieke kerk te kiezen. De eredienst en de prediking in de kapel van het convent aan de Hoogstraat moesten worden gestaakt. Het klooster werd onteigend en de kleine groep Dominicanen moest vertrekken.

De Nederlanden hadden in deze periode te maken met de beeldenstorm en met de opkomst van economische macht. In 1609 moest Spanje met de Republiek der verenigde Nederlanden een wapenstilstand sluiten. Voor Rome werd het land een nieuw missiegebied: de missio Hollandica. Omdat er geen bisschoppen meer waren, bepaalden de organisaties van missionarissen het kerkelijk beleid in de Noordelijke Nederlanden.

In 1616 vestigde zich – vanuit het klooster in Antwerpen – de eerste Dominicaan in Schiedam. In 1625 kwam er in Rotterdam weer een Dominicaanse “statie”. Min of meer in het verborgene begonnen de Dominicanen weer de pastoraal uit te oefenen, nu niet meer gebonden aan de grenzen van vroegere parochies. Wie katholiek wilde zijn en blijven, kon kiezen voor Dominicanen, Jezuïeten en Franciscanen. Antoninus Scholten o.p. was de eerste Dominicaan in Rotterdam. Waar hij precies zijn kerkdiensten hield, is niet zeker; er wordt een herberg aan het Steiger genoemd.

Door de achtergestelde positie van de Rooms-Katholieke kerk in de Noordelijke Nederlanden moesten de Dominicanen op juridisch gebied veel aan leken overlaten, want een priester was niet zonder meer handelingsbevoegd. Gebouwen konden bijvoorbeeld niet aangekocht worden. Hierdoor waren Dominicanen kloosterlingen-zonder-klooster, die hun voorbereidingstijd in een statie hadden en niet in een regulier convent. Tot halverwege de twintigste eeuw kwamen de meeste Dominicanen voor het eerst in aanraking met de orde in parochies, niet in kloosters. Deze “Sitz im Leben” zal het denken en de spiritualiteit sterk hebben beïnvloed.

1789: Na de Franse revolutie waren de katholieken in de Noordelijke Nederlanden voor de wet volwaardige Nederlandse staatsburgers. In de daarop volgende emancipatie groeide de Dominicaanse provincie tot meer dan 600 leden. Tussen de Hoogstraat en het Steiger werd in 1832 de eerste steen gelegd van een grote “Waterstaatskerk”.

In 1840 werd pater Raken o.p. voorzitter van het Steigerse Arm- en Wezenbestuur. Hij kocht voor zusters die in de Keizerstraat een naaischooltje hadden en zieken bezochten buiten Rotterdam aan de Schie een herenhuis; het Rotterdamse liefdehuis. In een tijd dat sociale voorzieningen nog geheel ontbraken, was men geheel afhankelijk van de bijdragen, die de parochianen konden opbrengen.

Pater Dominicus Koors o.p. werd in 1877 voorzitter van de Katholieke arbeiders-vereniging, die in 1940 1100 leden had. Deze vereniging had een eigen spaarkas, een ziekenfonds, een vakschool en een groot aanbod van culturele programma’s. Haar centrum was het Kolpinghuis, een majestueus gebouw aan het Stationsplein. Dit werd het middelpunt van heel het katholieke openbare leven in Rotterdam tot het bombardement van 14 mei 1940. Ook Het Steiger, de kerk en het klooster aan de Oldenbarneveldtstraat werden verwoest.

De Dominicanen werkten verder vanuit de parochie van Blijdorp en vanuit de Provenierskerk, hoewel de meeste parochianen van het Steiger naar andere wijken verhuisd waren. Pater Nicolaas Apeldoorn o.p. heeft in het verzet onder de naam Victor een grote rol gespeeld. Na de bevrijding in 1945 kwamen de verzetsleiders bijeen en verscheen Nic. Apeldoorn weer in zijn kostuum als geestelijke. Iemand zei: “Victor, dit is de knapste vermomming, die ik van je gezien heb”. “Nee,” zei Nic. Apeldoorn, “Dit is mijn werkelijke kostuum, want dit ben ik echt”.

In 1960 werd het Steiger herbouwd door pastoor Lampe o.p. De wijding van de kerk – precies twintig jaar na de verwoesting – was een hoogtepunt. Een kerk, een klooster met kloostergangen, een krachtige groep Dominicanen, die in het hart van de stad het werk ging voortzetten en de Nederlandse provincie, die tot meer dan 600 leden uitgroeide.

Wegens de goede diensten door de stad aan hertog Willem V van Beieren verleend, gaf hij de stad in 1351 het recht tot vrij gebruik van de steiger, die al in 1334 wordt genoemd.Deze aanlegplaats lag aan de Middeldam, vlak tegenover de ingang van de Oudehaven. Ze werd later gewoonlijk de Dordtsche Steiger genoemd. Nog later werden bij de uitbreiding van deze gracht verschillende gedeelten van de kaden als volgt onderscheiden: Smal Steiger, Kleine Steiger en Boerensteiger. In 1905 werd het gedeelte van het Steiger tussen het spoorwegviaduct en de Hoofdsteeg gedempt. Dit gedempte gedeelte ontving de naam Middensteiger. Tengevolge van deze demping kwam de Hoenderbrug te vervallen. Op 11 januari 1911 werd besloten het gedeelte dat bekend stond als Boerensteiger, te dempen. Voorts liep van de Korte Hoogstraat naar het Steiger een klein straatje, dat de naam Toe-Steiger droeg. ‘Toe’ betekent in dit geval: dicht, gesloten, aan twee zijden bebouwd. De Steigersgracht, die waarschijnlijk van oorsprong niet meer dan een buitendijksloot was, liep van de Soetensteeg tot het Groenendaal, grotendeels langs het hierboven genoemde Steiger. In onze oudste bronnen noemde men dit water steeds haven. Aan de ene kant stond deze in verbinding met de Leuvehaven, aan de andere kant kwam ze, voor de demping van het Groenendaal, uit op de Nieuwehaven. Vroeger mondden in de Steigersgracht de Schie en de Rotte uit door een vijftal sluizen. De Steigersgracht is na het bombardement van 1940 aanzienlijk verbreed en ligt nu gedeeltelijk op de plaats van de vroegere bebouwing van het Hang. Van 1953 tot 1959 lag ten zuiden van deze gracht een expeditiestraat met de naam Steigershof.

De fotograaf is Henri Berssenbrugge en de foto komt uit het Stadsarchief Rotterdam. De informatie komt van http://www.hetsteiger.nl/…/si…/dominicanen-in-rotterdam.html en uit het Stadsarchief Rotterdam.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s